فنى توئين

فنى توئين (Phenytoin) سديم ( با مارك تجارى Dilantin ) يك داروى ضدتشنج است كه از لحاظ ساختمان شيميايى يا بازبى تورات ها ارتباط دارد . اين دارو براى كنترل تشنج هاى تونيك – كلونيك تعميم يافته ( گران مَل ) و تشنج هاى پارشيال كمپلكس ( روانى – حركتى ، لُب تمپورال ( گيجگاهى ) ، و همچنين ، پيشگيرى و درمان تشنج هايى كه در طول جراحى عصبى يا بعد از آن روى مى دهند توصيه شده است . بعضى مطالعات نشان داده اند كه فنى توئين در درمان اختلال دوقطبى آثارى شبيه به آثار ساير داروهاى ضدتشنج دارد ، با اين حال ، روان پزشكان بايد خطر بزرگ شدن لثه ها ، كاهش تعداد گلبول هاى سفيد خون ، يا كم خونى و خطر مسموميت ناشى از ويژگى هاى فارماكوكينه تيك غير خطى را در نظر بگيرند .

عمليات فارماكولوژيك

مثل ساير داروهاى ضدتشنج ، فنى توئين باعث مسدود شدن كانال هاى سديم ( كه از طريق تغيير ولتاژ فعال مى گردد) مى شود و در نتيجه به عنوان يك داروى ضدمانيا مؤثر واقع مى شود .

نيمه عمر آن در پلاسماى خون بعد از مصرف خوراكى به طور متوسط ٢٢ ساعت است ، كه از ٧ تا ٤٢ ساعت مى تواند متغير باشد . مقدار اين دارو در سطوح اثربخش حداقل ٧ تا ١٠ روز بعد از شروع درمان به وضعيت باثبات مى رسد. ( ٧ تا ١٠ روز معادل ٥ تا ٧ نيمه عمر است ) . براى دستيابى به اين سطوح درمانى ، مصرف 300 mg از اين دارو در روز توصيه مى شود .

سطح دارو در پلاسماى خون بايد حداقل ٥ تا ٧ نيمه عمر بعد از شروع درمان به دست بيابد . فنى توئين ابتدا در صفرا دفع مى شود ، و بعد دوباره از طريق روده ها جذب مى شود و به داخل ادرار دفع مى شود . دفع اين ماده از طريق ادرار تا اندازه اى توسط فيلتراسيون گلومرولى و تا اندازه اى توسط ترشح توبولار كبدى انجام مى شود .

دوزهاى اندكى از فنى توئين كه روى هم انباشته مى شوند ممكن است نيمه عمر را افزايش دهند و سطح دارو در سرم خون را به شدت بالا ببرند . بيماران بايد دوز تحويز شده را هميشه و به طور مرتب مصرف كنند . و توصيه مى شود كه سطح فنى توئين به طور سريالى تحت نظارت قرار بگيرد.

موارد استفاده فنى توئين

اين دارو براى كنترل تشنج هاى تونيك – كلونيك تعميم يافته ( گران مل ) و تشنج هاى پارشيال كمپلكس ( روانى – حركتى ،لُب تمپورال ( گيجگاهى ) ) توصيه مى شود ، اما علاوه بر آن ، براى درمان مانياى حاد در اختلال دوقطبى نيز به كار مى رود .

عوارض جانبى فنى توئين

رايج ترين عوارض جانبى گزارش شده بعد از درمان با فنى توئين معمولاً با دوز دارو مرتبط و شامل اينها هستند :

• نيستاگموس ،
• آتاكسيا ،
• گفتار مبهم ،
• كاهش هماننگى حركات فيزيكى بدن ، و
• سردرگمى ذهنى .

ساير عوارض جانبى عبارتند از سرگيجه ، بى خوابى ، عصبى بودن موقت ، تيك هاى عضلانى ، و انواع سردرد . در موارد نادر انواع ديس كينه زياى ناشى از مصرف فنى توئين گزارش شده است . و اين موارد شبيه به ديس كينه زياهاى ناشى از فنوتيازين و ساير داروهاى نورولپتيك بوده اند .

عوارض جانبی جدی تر فنى توئين

عوارض جانبى جدى تر عبارتند از :

• ترومبوسيتوپنيا ( كاهش پلاكت هاى خون ) ،
• لوكوپنيا ( كاهش گلبول هاى سفيد خون ) ،
• آگرانولوسيتوز ( كاهش گرانولوسيت هاى خون ) ، و
• پانسيتوپنيا ( كاهش هر سه عنصر خون ) ( گلبول هاى قرمز ، گلبول هاى سفيد ، و پلاكت ها ) ، با يا بدون سركوب مغز استخوان .

طبق بعضى گزارش ها ، لنفادنوپاتى ( تورم غدد لنفاوى ) ( موضعى يا عمومى ) ، از جمله هايپرپلازى خوشخيم گره ى لنفاوى ، سودو – لنفوم ، و لنفوم هوچكين . مصرف فنى توئين توسط زنان باردار ممكن است ريسك نابهنجارى هاى مادرزاد در اندام ها را افزايش دهد . نوزادان نيز ممكن است به يك بيمارى خونى خطرناك و احتمالاً كشنده مبتلا شوند. كه در آن سطح فاكتورهاى متعدد كننده ى خون كه به ويتامين K وابسته هستند كاهش مى يابد . هايپرگليسما نيز در اثر مصرف فنى توئين گزارش شده است . اين دارو ممكن است سطح گلوكز را در خون بيماران مبتلا به ديابت بالا ببرد . 

تعاملات دارويى

مصرف حاد الكل ، آميودارون ، كلرديازپوكسايد ، سايمتدين ، ديازپام ، دى سولفيرام ، استروژن ها ، فلوكستين ، آنتاگونيست هاى H2 ، ايزونيازيد ، متيل فنيدات ، فنوتيازين ها ، ساليسيلات ها و ترازودون ممكن است سطح فنى توئين در پلاسماى خون را بالا ببرند . داروهايى كه ممكن است سطح فنى توئين را پايين بياورند. عبارتند از كاربامازپين ، سوءمصرف طولانى مدت الكل ، و رسرپين .

تداخل در تست هاى آزمايشگاهى

فنى توئين ممكن است از غلظت تيروكسين در پلاسماى خون بكاهد . اين دارو ممكن است سطح گلوكز ، فسفاتاز آلكالين ، و ترانپيتيداز گاما – گلوتاميل در پلاسماى خون را افزايش دهد .

دوز و دستورالعمل هاى بالينى

براى شروع كار مى توان براى بيماران كپسول هاى 100 mg با آزاد سازى تدريجى ، سه بار در روز ، تجويز كرد ، و بعد ، بسته به نيازها و شرايط فردى ، مى توان دوز را تنظيم كرد . بعداً بيماران مى توانند دارو را فقط يك بار در روز بخورند كه راحت تر است . در اين موارد ، مى توان از كپسول هايى استفاده كرد. كه دارو را به تدريج آزاد مى كنند . توصيه مى شود كه سطح فنى توئين به طور پى در پى تحت نظارت قرار گيرد . و بازه نرمال معمولاً 10 تا 20 mg/ mL است .

منبع : خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک داروهای روانپزشکی