تاریخچه  روانشناسی رفتاری و مفاهیم کلیدی در روانشناسی رفتاری

تاریخچه  روانشناسی رفتاری و مفاهیم کلیدی در روانشناسی رفتاری

رفتارگرایی که به عنوان روانشناسی رفتاری نیز شناخته می شود، یک نظریه یادگیری است که بر اساس این ایده استوار است که همه رفتارها از طریق شرطی سازی به دست می آیند. شرطی شدن از طریق تعامل با محیط اتفاق می افتد. رفتارگرایان بر این باورند که پاسخ های ما به محرک های محیطی، اعمال ما را شکل می دهد.

بر اساس این مکتب فکری، رفتار را می توان بدون توجه به حالات ذهنی درونی به صورت سیستماتیک و قابل مشاهده بررسی کرد.

بر اساس این دیدگاه، تنها رفتار قابل مشاهده باید در نظر گرفته شود – شناخت ها، احساسات و حالات بسیار ذهنی هستند.

رفتارگرایان سختگیر بر این باور بودند که هر فردی به طور بالقوه می تواند برای انجام هر کاری بدون توجه به زمینه ژنتیکی، ویژگی های شخصیتی و افکار درونی (در محدوده توانایی های فیزیکی خود) آموزش ببیند. این فقط به شرطی سازی مناسب نیاز دارد.

تاریخچه مختصر رفتارگرایی

تاریخچه روانشناسی رفتارگرایی به طور رسمی با انتشار مقاله کلاسیک جان بی واتسون در سال 1913 با عنوان « روانشناسی همانطور که رفتارگرایان به آن نگاه می کنند » تأسیس شد.

این به بهترین نحو با نقل قول زیر از واتسون، که اغلب به عنوان “پدر” رفتارگرایی در نظر گرفته می شود، خلاصه می شود:

“دوجین نوزاد سالم، خوش فرم، و دنیای خاص خودم را به من بدهید تا آنها را در آن پرورش دهم و من تضمین می کنم که هر یک را به طور تصادفی انتخاب کنم و او را آموزش دهم تا به هر نوع متخصصی که من انتخاب می کنم تبدیل شود – پزشک، وکیل، هنرمند، تاجر و بله، حتی گدا و دزد، صرف نظر از استعدادها، تمایلات، تمایلات، توانایی ها، حرفه ها و نژاد اجدادش.”

به بیان ساده، رفتارگرایان سختگیر معتقدند که همه رفتارها نتیجه تجربه است. هر شخصی، صرف نظر از پیشینه اش، می تواند آموزش ببیند تا با شرطی سازی مناسب، به شیوه ای خاص عمل کند.

از حدود 1920 تا اواسط دهه 1950، رفتارگرایی رشد کرد و به مکتب فکری غالب در روانشناسی تبدیل شد. برخی معتقدند که محبوبیت روانشناسی رفتاری ناشی از تمایل به ایجاد روانشناسی به عنوان یک علم عینی و قابل اندازه گیری است.

در این زمان، محققان علاقه مند به ایجاد نظریه هایی بودند که می توانستند به وضوح توصیف شوند و به طور تجربی اندازه گیری شوند، اما همچنین از آنها برای ارائه کمک هایی استفاده کردند که ممکن است بر ساختار زندگی روزمره انسان تأثیر بگذارد.

مفاهیم کلیدی تاریخچه روانشناسی رفتاری

اصول متعددی وجود دارد که روانشناسی رفتاری را از سایر رویکردهای روانشناختی متمایز می کند.

دو نوع شرطی سازی

بر اساس روانشناسی رفتاری، دو نوع اصلی شرطی سازی وجود دارد، شرطی سازی کلاسیک و شرطی سازی عامل.

شرطی سازی کلاسیک

شرطی سازی کلاسیک تکنیکی است که اغلب در آموزش رفتاری استفاده می شود که در آن یک محرک خنثی با یک محرک طبیعی جفت می شود. در نهایت، محرک خنثی همان پاسخی را برمی انگیزد که محرک طبیعی است، حتی بدون اینکه محرک طبیعی خودش را نشان دهد. در طول سه مرحله مجزا، محرک مرتبط به عنوان محرک شرطی شناخته می شود و رفتار آموخته شده به عنوان پاسخ شرطی شناخته می شود.

شرطی سازی عامل

شرطی سازی عامل (گاهی اوقات به عنوان شرطی سازی ابزاری شناخته می شود) یک روش یادگیری است که از طریق تقویت و تنبیه اتفاق می افتد. از طریق شرطی سازی عامل، ارتباطی بین یک رفتار و پیامد آن رفتار ایجاد می شود.

وقتی نتیجه مطلوبی به دنبال یک عمل به وجود بیاید ، احتمال وقوع مجدد آن رفتار در آینده بیشتر می شود. از سوی دیگر، واکنش‌هایی که با پیامدهای نامطلوب همراه است، احتمال تکرار در آینده کمتر می‌شود.

یادگیری از طریق ارتباط

فرآیند شرطی سازی کلاسیک با ایجاد ارتباط بین یک محرک محیطی و یک محرک طبیعی کار می کند.

در آزمایش‌های کلاسیک فیزیولوژیست ایوان پاولوف،  ارائه غذا سگ ها را (چیزی که به طور طبیعی و به طور خودکار واکنش ترشح بزاق را تحریک می‌کند) در ابتدا با صدای زنگ و سپس مشاهده کت سفید دستیار آزمایشگاه مرتبط کردند. در نهایت، پوشش آزمایشگاهی به تنهایی واکنش ترشح بزاق را از سگ ها برانگیخت.

شرطی سازی می تواند تحت تأثیر قرار گیرد

در طول اولین بخش از فرآیند شرطی سازی کلاسیک، که به عنوان اکتساب شناخته می شود، یک پاسخ ایجاد و تقویت می شود. عواملی مانند برجسته بودن محرک ها و زمان ارائه می توانند نقش مهمی در سرعت شکل گیری یک انجمن ایفا کنند.

هنگامی که یک ارتباط ناپدید می شود، این به عنوان انقراض شناخته می شود، که باعث می شود رفتار به تدریج ضعیف شود یا ناپدید شود. عواملی مانند قدرت پاسخ اولیه می توانند در سرعت وقوع انقراض نقش داشته باشند. به عنوان مثال، هر چه مدت زمان طولانی تری یک پاسخ شرطی شود، ممکن است مدت بیشتری طول بکشد تا منقرض شود.

پیامدها بر یادگیری تأثیر می گذارد

رفتارشناس B.F. Skinner شرطی سازی عامل را فرآیندی توصیف کرد که در آن یادگیری می تواند از طریق تقویت و تنبیه رخ دهد. به طور خاص، با ایجاد ارتباط بین یک رفتار خاص و پیامدهای آن رفتار، یاد می گیرید.

به عنوان مثال، اگر والدین هر بار که اسباب‌بازی‌های خود را برمی‌دارند، به کودک خود با تحسین و تمجید پاداش دهند، رفتار مورد نظر به طور مداوم تقویت می‌شود. در نتیجه، کودک بیشتر احتمال دارد که آشفتگی ها را پاک کند.

زمان بندی نقش دارد

برنامه های تقویتی در شرطی سازی عامل مهم هستند. به نظر می رسد این روند نسبتاً مستقیم انجام می شود – به سادگی یک رفتار را مشاهده کنید و سپس یک پاداش یا مجازات ارائه دهید.

با این حال، اسکینر کشف کرد که زمان بندی این پاداش ها و مجازات ها تأثیر مهمی بر سرعت به دست آوردن یک رفتار جدید و قدرت پاسخ مربوطه دارد.

تقویت مستمر شامل پاداش دادن به هر نمونه از یک رفتار است. اغلب در ابتدای فرآیند شرطی سازی عامل استفاده می شود. اما همانطور که رفتار یاد گرفته می شود، برنامه ممکن است به یکی از تقویت جزئی تغییر کند.

تقویت جزئی شامل ارائه پاداش پس از تعدادی پاسخ یا پس از گذشت مدتی است. گاهی اوقات، تقویت جزئی در یک برنامه ثابت اتفاق می افتد. در موارد دیگر، یک متغیر و تعداد غیرقابل پیش بینی پاسخ یا زمان باید قبل از تحویل تقویت اتفاق بیفتد.

نقاط قوت و ضعف

یکی از مزایای عمده رفتارگرایی این است که به محققان امکان می دهد رفتارهای قابل مشاهده را به شیوه ای علمی و سیستماتیک بررسی کنند. با این حال، بسیاری از متفکران معتقد بودند که با نادیده گرفتن برخی از تأثیرات مهم بر رفتار، کوتاهی کرده است.

تاریخچه روانشناسی رفتاری

نقاط قوت 

یکی از بزرگترین نقاط قوت روانشناسی رفتاری، توانایی مشاهده و اندازه گیری واضح رفتارها است. رفتارگرایی مبتنی بر رفتارهای قابل مشاهده است، بنابراین گاهی اوقات اندازه‌گیری و جمع‌آوری داده‌ها هنگام انجام تحقیق آسان‌تر است.

تکنیک‌های درمانی مؤثر مانند مداخله رفتاری فشرده، تحلیل رفتار، اقتصاد نشانه‌ها و آموزش آزمایشی گسسته همگی ریشه در رفتارگرایی دارند. این رویکردها اغلب در تغییر رفتارهای ناسازگار یا مضر در کودکان و بزرگسالان بسیار مفید هستند.

نقاط ضعف

بسیاری از منتقدان استدلال می کنند که رفتارگرایی رویکردی تک بعدی برای درک رفتار انسان است. منتقدان رفتارگرایی پیشنهاد می‌کنند که نظریه‌های رفتاری اراده آزاد و تأثیرات درونی مانند خلق و خوی، افکار و احساسات را در نظر نمی‌گیرند.

به عنوان مثال، فروید احساس می کرد که رفتارگرایی با در نظر نگرفتن افکار، احساسات و خواسته های ضمیر ناخودآگاه که بر اعمال افراد تأثیر می گذارد شکست می خورد. متفکران دیگر، مانند کارل راجرز و دیگر روانشناسان انسان گرا، معتقد بودند که رفتارگرایی بسیار سفت و سخت و محدود است و عاملیت شخصی را در نظر نمی گیرد.

اخیراً، روانشناسی زیستی بر قدرت مغز و نقش ژنتیک در تعیین و تأثیرگذاری بر اعمال انسان تأکید کرده است. رویکرد شناختی روانشناسی بر فرآیندهای ذهنی مانند تفکر، تصمیم گیری، زبان و حل مسئله تمرکز دارد. در هر دو مورد، رفتارگرایی این فرآیندها را نادیده می گیرد و به نفع مطالعه رفتارهای قابل مشاهده است.

همچنین، روانشناسی رفتاری انواع دیگری از یادگیری را که بدون استفاده از تقویت و تنبیه رخ می دهد، در نظر نمی گیرد. علاوه بر این، افراد و حیوانات می توانند رفتار خود را با ارائه اطلاعات جدید تطبیق دهند، حتی اگر آن رفتار از طریق تقویت ایجاد شده باشد.

اینفلوئنسرها و تاثیر گذاران

متفکران متعددی بر روانشناسی رفتاری تأثیر گذاشتند. علاوه بر مواردی که قبلاً ذکر شد، تعدادی از نظریه پردازان و روان شناسان برجسته نیز وجود دارند که اثری محو نشدنی در روانشناسی رفتاری بر جای گذاشتند. از جمله ادوارد ثورندایک، روانشناس پیشگامی که قانون اثر را توصیف کرد، و کلارک هال، که نظریه رانش یادگیری را ارائه کرد.

تعدادی از تکنیک های درمانی وجود دارد که ریشه در روانشناسی رفتاری دارد. اگرچه روانشناسی رفتاری پس از سال 1950 جایگاه بیشتری را به خود اختصاص داد، اما اصول آن همچنان مهم است.

حتی امروزه، تجزیه و تحلیل رفتار اغلب به عنوان یک تکنیک درمانی برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم و ​​تاخیر در کسب مهارت های جدید استفاده می شود. غالباً شامل فرآیندهایی مانند شکل دادن (پاداش دادن تقریب های نزدیکتر به رفتار مورد نظر) و زنجیر کردن (تقسیم کردن یک کار به بخش های کوچکتر و سپس آموزش و زنجیر کردن مراحل بعدی با هم) است.

سایر تکنیک های رفتاردرمانی شامل درمان بیزاری، حساسیت زدایی سیستماتیک، اقتصاد نشانه، مدل سازی و مدیریت احتمالی است.

سخن نهایی از سایکو درمان در مورد تاریخچه  روانشناسی رفتاری

در حالی که رویکرد رفتاری ممکن است آن نیروی غالبی نباشد که قبلا بود، اما هنوز هم تأثیر زیادی بر درک ما از روانشناسی انسان داشته است. فرآیند شرطی سازی به تنهایی برای درک انواع مختلف رفتارها، از نحوه یادگیری افراد گرفته تا نحوه رشد زبان، استفاده شده است.

اما شاید بیشترین سهم روانشناسی رفتاری در کاربردهای عملی آن نهفته است. تکنیک‌های آن می‌توانند نقش قدرتمندی در اصلاح رفتار مشکل‌ساز و تشویق پاسخ‌های مثبت و مفیدتر داشته باشند. خارج از روانشناسی، والدین، معلمان، مربیان حیوانات و بسیاری دیگر از اصول رفتاری اولیه برای کمک به آموزش رفتارهای جدید و جلوگیری از رفتارهای ناخواسته استفاده می کنند.

منابع  مقاله تاریخچه  روانشناسی رفتاری و مفاهیم کلیدی در روانشناسی رفتاری :

1. Krapfl JE. Behaviorism and Society.Behav Anal. 2016;39(1):123-9. doi:10.1007/s40614-016-0063-8
2. Abramson CI. Problems of teaching the behaviorist perspective in the cognitive revolution.Behav Sci (Basel). 2013;3(1):55-71. doi:10.3390/bs3010055
3. Malone JC. Did John B. Watson Really “Found” Behaviorism?Behav Anal. 2014;37(1):1-12. doi:10.1007/s40614-014-0004-3
4. Rouleau N, Karbowski LM, Persinger MA. Experimental Evidence of Classical Conditioning and Microscopic Engrams in an Electroconductive Material.PLoS ONE. 2016;11(10):e0165269. doi:10.1371/journal.pone.0165269
5. Staddon JE, Cerutti DT. Operant conditioning.Annu Rev Psychol. 2003;54:115-44. doi:10.1146/annurev.psych.54.101601.145124
6. Vanelzakker MB, Dahlgren MK, Davis FC, Dubois S, Shin LM. From Pavlov to PTSD: the extinction of conditioned fear in rodents, humans, and anxiety disorders.Neurobiol Learn Mem. 2014;113:3-18. doi:10.1016/j.nlm.2013.11.014
7. Kehoe EJ. Repeated acquisitions and extinctions in classical conditioning of the rabbit nictitating membrane response.Learn Mem. 2006;13(3):366-75. doi:10.1101/lm.169306
8. Smith T. What is evidence-based behavior analysis?Behav Anal. 2013;36(1):7-33. doi:10.1007/bf03392290
9. Moore J. Methodological Behaviorism from the Standpoint of a Radical Behaviorist.Behav Anal. 2013;36(2):197-208. doi:10.1007/bf03392306
10. Bower GH. The evolution of a cognitive psychologist: a journey from simple behaviors to complex mental acts.Annu Rev Psychol. 2008;59:1-27. doi:10.1146/annurev.psych.59.103006.093722
11. Morris EK, Altus DE, Smith NG. A study in the founding of applied behavior analysis through its publications.Behav Anal. 2013;36(1):73-107. doi:10.1007/bf03392293
12. Schreibman L, Dawson G, Stahmer AC, et al. Naturalistic Developmental Behavioral Interventions: Empirically Validated Treatments for Autism Spectrum Disorder.J Autism Dev Disord. 2015;45(8):2411-28. doi:10.1007/s10803-015-2407-8